هوش مصنوعی چیست؟ از زمان انقلاب صنعتی، پیشرفت قابل توجه و گسترده ای در زمینه‌ی فناوری رخ داده است. بسیاری از کارهای دشوار که به صورت دستی انجام می‌شد، جای خود را به فناوری‌های نوین داد تا به سبک زندگی انسان امروزی، کمک زیادی بکند.

ساخت هوش مصنوعی(AI) یکی از نوآوری‌های تکنولوژیکی است که برای جایگزینی کار دستی اتفاق افتاد و توسط انسان در زمینه‌های مختلف انجام می‌شود. هوش مصنوعی شاخه‌ای از علم و فناوری است که ماشین‌های هوشمند و برنامه‌های کامپیوتری را برای انجام وظایف مختلف، ایجاد می‌کند.

این سیستمی است که عملکردهای مختلف یک انسان را تقلید می‌کند و برای آن نیاز به اطلاعات گسترده‌ای از هوش انسان و داده‌هایی خارج از آن و مبتنی بر عملکرد ماشین‌ها دارد. هوش مصنوعی که به عنوان علم و مهندسی ساخت ماشین‌های هوشمند توصیف می‌شود، رسماً در سال 1956 متولد شد و تا امروز تاثیر قابل توجهی بر صنایع، بهداشت و درمان، زنجیره تامین و غیره گذاشته است.

بهره مندی از توانایی هوش مصنوعی در انجام کارهایی که انسان قادر به انجام آن نیست، کاربردهای زیادی را به همراه دارد که نتیجه‌ی آن ((بهبود عملکرد و بهره وری)) خواهد بود. در این مقاله از مجله NBTI سعی داریم درباره‌ی هوش مصنوعی بیشتر بدانیم.

تاریخچه هوش مصنوعی

اوج پیشرفت هوش مصنوعی در قرن گذشته رخ داد و باعث شد تا سازمان‌ها و دولت‌ها به سمت آن تمایل بیشتری پیدا کنند.

در دهه 1920، هوش مصنوعی فقط یک داستان علمی- تخیلی بود. در دهه 1950، یک قدم کوچک برداشته شد و هوش مصنوعی را از فرضیه به واقعیت تبدیل کرد.  در این زمان “آلن تورینگ” مقاله‌ای با عنوان “ماشین آلات محاسباتی و هوش” منتشر کرد و بازی تقلید (معروف به تست تورینگ) را معرفی کرد.

فرم درخواست مشاوره

بر این اساس این سوال مطرح شد که آیا یک ماشین هوشمند است یا نه؟ می توان گفت این آزمون بسیار شهودی است که اگر یک انسان درگیر تعامل با آن باشد، یک کامپیوتر نمی‌تواند به نحوی قابل اعتماد، ماشین را از انسان تشخیص دهد.

با پشت سر گذاشتن این آزمون و خطاها، کم کم اصطلاح هوش مصنوعی به عنوان یک علم قابل احترام در کنفرانس علمی داتموث در 1956 که توسط ماروین مینسکی، جان مک کارتی و شانون و ناتان روچستر مطرح شد. یک سال بعد، پس از معرفی پرسپترون، آرتور ساموئل دانشمند کامپیوتر آمریکایی این اصطلاح را ابداع کرد.

تاریخچه هوش مصنوعی

تعریف هوش مصنوعی

هوش مصنوعی تئوری و توسعه سیستم‌های رایانه‌ای است که توانایی انجام کارهایی را دارد که به لحاظ تاریخی، نیازمند هوش انسانی است. مانند تشخیص گفتار، تصمیم‌گیری و شناسایی الگوها. هوش مصنوعی یک اصطلاح کلی است که طیف وسیع فناوری‌ها را ازجمله یادگیری ماشینی، یادگیری عمیق و پردازش زبان طبیعی در برمی گیرد.

اگر چه این واژه برای توصیف طیف وسیعی از فناوری‌های مختلف استفاده می‌شود، اما بسیاری در خصوص اینکه آیا واقعاً می‌توان واژه‌ی هوش مصنوعی را به آن نسبت داد یا نه، در اختلاف هستند. صاحب نظران اینگونه استدلال می‌کنند که این فناوری، همان یادگیری ماشین بسیار پیشرفته است که به نوعی گامی به سوی هوش مصنوعی یا هوش عمومی است و هنوز مقصد نهایی آن در دسترس انسان نیست.

با این حال، علی رغم اختلاف نظرهای فلسفی فراوان در مورد اینکه آیا واقعاً هوش مصنوعی «واقعی» وجود دارد یا خیر، وقتی امروزه بیشتر مردم از اصطلاح هوش مصنوعی استفاده می‌کنند، به مجموعه‌ای از فناوری‌های مبتنی بر یادگیری ماشینی مانند Chat یا بینایی رایانه اشاره می‌کنند که امکان انجام کارهایی را فراهم می‌آورد که قبلاً فقط انسان می‌توانست انجام دهد. پیشنهاد میکنیم مقاله: آینده هوش مصنوعی چیست؟ را هم حتما بخوانید.

چرا هوش مصنوعی مهم است؟

هوش مصنوعی به دلیل توانایی برای تغییر نحوه‌ی زندگی و کار انسان‌ها بسیار مهم است. این فعالیت‌ها به صورت مداوم برای اتوماتیک کردن وظایف توسط انسان انجام شده، فعالیت‌هایی نظیر خدمات به مشتری، تولید سرنخ، تشخیص تقلب و کنترل کیفیت. هوش مصنوعی در برخی زمینه‌ها می‌تواند کارها را بسیار بهتر از انسان‌ها انجام دهد. به ویژه هنگامی که صحبت از کارهای تکراری و جزئیات‌محور در میان است، مانند تجزیه و تحلیل تعداد زیادی اطلاعات.

در این بخش‌ها از ابزارهای هوش مصنوعی برای اطمینان از پر شدن صحیح فیلدهای مربوطه استفاده می‌شود که اغلب کارها را به سرعت و با خطاهای نسبتاً کمی تکمیل می‌کنند. هوش مصنوعی به دلیل اینکه می‌تواند مجموعه داده‌های عظیمی را پردازش کند، به انسان‌ها بینش‌های جدیدی درباره‌ی عملیات‌ مختلفشان می دهد که ممکن است از آن‌ها اطلاعی نداشته باشند. تعداد ابزارهای کاربردی هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلف از آموزش و بازاریابی گرفته تا طراحی محصول، به سرعت در حال گسترش است.

قابلیت های هوش مصنوعی

امروزه هوش مصنوعی موج فناورانه‌ای را با توانایی ماشین برای انجام عملکردهای شناختی، مانند درک، استدلال، یادگیری و تعامل در سراسر جهان شکل می‌دهد. هوش مصنوعی به دلیل سه پیشرفت تکنولوژیکی که در زندگی بشر به بلوغ کافی رسیده، به سرعت وارد زندگی ما شده است:

 (1) پیشرفت در الگوریتم‌ها

 (2) داده‌های عظیم

 (3) افزایش توان محاسباتی و ذخیره سازی با هزینه کم

در دهه‌ی هشتاد میلادی، موجی مشابه، جهان را متحول کرد که در آن  فناوری‌های کامپیوتر شخصی، قدرت محاسباتی را بسیار ارزان و مقرون به صرفه کرد و منجر به خودکارسازی فوری کارهای معمول و قابل تکرار از طریق ماشین‌ها شد. البته که هوش مصنوعی ممکن خطرات زیادی هم برای بشر داشته باشد! برای درک این خطرها، مقاله: خطرات هوش مصنوعی را مطالعه نمایید.

پس از آن نیز قابلیت‌های هوش مصنوعی به طور مداوم در حال گسترش است. توسعه‌ی سیستم‌های هوش مصنوعی زمان قابل توجهی را می‌طلبد، چیزی که در غیاب دخالت انسان نمی‌تواند اتفاق بیفتد. همه‌ی انواع هوش مصنوعی، از جمله وسایل نقلیه خودران و روباتیک، و همچنین فناوری‌های پیچیده‌تر مانند بینایی کامپیوتری و پردازش زبان طبیعی، به عقل و هوش انسانی وابسته هستند.

مقایسه عملکرد هوش انسانی و هوش مصنوعی

برای درک بهتر مفهوم هوش مصنوعی لازم است برخی ویژگی‌های هوش انسانی را که در شکل گیری و عملکرد هوش مصنوعی تاثیر دارند، بررسی و آنها را با هم مقایسه کنیم.

این موارد شامل:

سیرتکاملی، ذات، عملکرد، سرعت عمل، توانایی یادگیری، قدرت انتخاب، کمال، تنظیمات، انعطاف پذیری، ایجاد ارتباطات اجتماعی و عمل هستند.

سیر تکاملی:

توانایی‌های شناختی برای اندیشیدن، استدلال، ارزیابی و غیره به واسطه‌ی ذات در انسان ایجاد شده است. اما نقش مهم در سیر تکاملی هوش مصنوعی را نوربرت وینر که مکانیسم‌های نقد را به عنوان فرضیه در نظر گرفت، به عهده داشته داشته است.

ذات:

هدف هوش انسان، ترکیب طیفی از فعالیت‌های شناختی به منظور سازگاری با شرایط جدید است. هدف هوش مصنوعی (AI) ایجاد رایانه‌هایی است که بتوانند مانند انسان‌ها رفتار کنند و کارهایی را که انسان‌ها به طور معمول انجام می‌دهند، انجام دهند.

عملکرد:

افراد از حافظه، قابلیت‌های پردازش و استعدادهای شناختی که مغزشان فراهم می‌کند، استفاده می‌کنند. پردازش داده‌ها و دستورات برای عملکرد دستگاه‌های مجهز به هوش مصنوعی ضروری است.

سرعت عمل:

وقتی صحبت از سرعت به میان می‌آید، انسان با هوش مصنوعی یا ربات‌ها قابل مقایسه نیست. کامپیوترها این توانایی را دارند که اطلاعات بسیار بیشتری را با سرعتی بالاتر از انسان‌ها پردازش کنند. به عنوان مثال، در حالتی که ذهن انسان بتواند یک مسئله‌ی ریاضی را در پنج دقیقه پاسخ دهد، هوش مصنوعی قادر است ده مسئله را در یک دقیقه حل کند.

توانایی یادگیری:

اساس قدرت تعقل انسان از طریق فرآیند یادگیری از طریق تجربیات و موقعیت‌های گوناگون رشد می‌کند. با توجه به این واقعیت که ربات‌ها قادر به تفکر انتزاعی یا نتیجه گیری بر اساس تجربیات گذشته نیستند، آنها فقط قادر به کسب دانش از طریق قرار گرفتن در معرض مواد و تمرین مداوم هستند. اگرچه هرگز یک فرآیند شناختی را ایجاد نمی‌کنند که منحصر به انسان باشد.

انتخاب کردن:

عوامل ذهنی که فقط بر اساس اعداد نیستند، بر تصمیماتی که انسان‌ها می‌گیرند، تأثیر می‌گذارد. از آنجایی که هوش مصنوعی، ارزیابی‌های خود را بر اساس کلیت حقایق به دست آمده انجام می‌دهد، هنگام تصمیم گیری بسیار عینی عمل می‌کند.

مقایسه عملکرد هوش انسانی و هوش مصنوعیکمال:

وقتی صحبت از بینش انسان می‌شود، تقریباً همیشه احتمال «اشتباه انسانی» وجود دارد که اشاره به این واقعیت دارد: ممکن است همواره برخی از نکات ظریف توسط انسان نادیده گرفته شوند. این واقعیت که قابلیت‌های هوش مصنوعی بر اساس مجموعه‌ای از دستورالعمل‌ها ساخته شده‌اند که ممکن است به روز شوند، به آن اجازه می‌دهد تا نتایج دقیق را به طور منظم ارائه دهد.

تنظیمات:

ذهن انسان قادر است دیدگاه‌های خود را در واکنش به شرایط در حال تغییر محیط اطراف خود تنظیم کند. به همین دلیل، افراد می‌توانند اطلاعات را به خاطر بسپارند و در انواع فعالیت‌ها برتری پیدا کنند. انطباق با تغییرات غیرضروری هوش مصنوعی، زمان بسیار بیشتری نیاز دارد.

انعطاف پذیری:

توانایی انجام قضاوت صحیح برای انجام چند کار ضروری است، همانطور که با شعبده بازی انواع مشاغل به طور همزمان نشان داده می‌شوند. همانطور که قالب یک چارچوب ممکن است وظایف را یکی یکی دسته‌بندی کند، هوش مصنوعی تنها قادر به انجام کسری از وظایف در آن واحد است.

شبکه سازی اجتماعی:

انسانها از نظر توانایی در جذب حقایق نظری، سطح خودآگاهی و حساسیتشان نسبت به احساسات دیگران، برتری دارند. این به این دلیل است که مردم موجوداتی اجتماعی هستند. هوش مصنوعی هنوز توانایی تشخیص شاخص‌های اجتماعی و مشتاقانه مرتبط را به دست نیاورده است.

عمل:

می‌توان گفت غیر ممکن است که هوش مصنوعی بتواند خلاق یا مبتکر باشد و این یک دلیل بسیار ساده دارد. چرا که ربات‌ها نمی‌توانند به همان روشی فکر کنند که انسان‌ها می‌توانند.

جمع بندی

ما در انستیتو NBTI با تکیه بر انواع جدیدترین ابزارها و زیرساخت‌های هوش مصنوعی و همچنین دانش متخصصین کارآمد این حوزه، آماده‌ی آموزش، مشاوره و اجرای تمامی فرآیندهای مبتنی بر هوش مصنوعی در حوزه‌های نوین مدیریتی، سازمانی و کسب و کارها هستیم.