کوچینگ سازمانی چیست؟ چند سالی است که عبارت‌های جدیدی به نام کوچینگ و کوچینگ سازمانی، بر سر زبان‌ها افتاده. در این مقاله سعی کردیم با تمرکز و نگاه ذره‌بینی به فلسفه‌ی کوچینگ و ابعاد مختلف کوچینگ سازمانی بپردازیم. مربیگری یا کوچینگ سازمانی، یک رویکرد توسعه و تحول‌محور برای کار و تعامل خلاق‌تر و هدفمندتر در سازمان است.

کوچینگ سازمانی می‌تواند به افراد در توسعه‌ی توانایی‌های شخصی، مهارت‌ها و ظرفیت‌های درونی و بین فردی اعضای یک سازمان کمک کند. کوچینگ سازمانی می‌تواند به اعضای سازمان کمک کند تا در قدم اول، در مورد چالش‌های خود بیشتر و بهتر بدانند و در قدم دوم، آینده‌ی مطلوب سازمان خود را آگاهانه انتخاب و به سوی آن حرکت کنند.

کوچینگ به زبان ساده

معنی کوچینگ در علوم روانشناسی و به طور کلی واژه‌ی کوچینگ (coaching) برای افراد مختلف معانی متفاوتی دارد، اما در ساده‌ترین تعریف می‌توان گفت کوچ یا مربی به فرد کمک می‌کند تا با راهنمایی‌های او، خودش را بهتر ببیند. مشکلاتش را خودش بتواند حل کند و عملکردش را بهبود ببخشد. این درحالی‌ست که در روش‌های دیگر اعم از مشاوره و منتورینگ، به دنبال این هستیم که به سؤالات فرد پاسخ دهیم و او را راهنمایی کنیم.

فرقی نمی‌کند که فرآیند کوچینگ در عرصه‌ی ورزشی، زندگی یا کسب و کار مورد استفاده قرار گیرد؛ آنچه اهمیت دارد این نکته است که یک کوچ خوب معتقد است، افراد پاسخ مشکلاتشان را می‌دانند، فقط باید به آن‌ها کمک کرد تا این پاسخ‌ها را کشف کنند. در رابطه با کوچینگ، مقاله: لایف کوچینگ چیست؟ را هم مطالعه نمایید.

مزایای کوچینگ اهداف کوچ و کوچینگ

ابتدایی‌ترین و اصولی‌ترین هدف کوچینگ، تشویق تفکر، تأمل و تعمق بر حقیقت وجودی است. این هدف به دنبال ایجاد فرصتی است تا افراد بتوانند از مناظر تازه، خود را ببینند. این فرصت به شناسایی و درک توانایی‌ها و مهارت‌های آن‌ها کمک می‌کند. تعمیق و آنالیز دقیق مسائل، به منظور حرکت از وضعیت موجود به وضعیت مطلوب، مهم‌ترین هدف کوچینگ و کوچ است. یک کوچ، با به‌کارگیری ابزارهای کوچینگ و تقویت مهارت‌های مربیگری خود، نقش حامی و همراه افراد را به عهده دارد؛ نه هدایتگر. پیشنهاد میکنیم مقاله: تفاوت کوچینگ و مشاوره چیست؟ را حتما مطالعه نمایید.

مزایای فردی کوچینگ

مزایای معمول کوچینگ برای افراد عبارتند از:

فرم درخواست مشاوره

۱/ پیشرفت در مهارت‌های ارتباطی و بین فردی

۲/ توسعه‌ی توانایی‌های رهبری و مدیریتی

۳/ یافتن راه حل‌های پایدار برای مسائل شخصی و کاری

۴/ افزایش ظرفیت برای حل تعارض در سازمان

۵/ تغییرات مثبت در نگرش و انگیزه

۶/ افزایش اعتماد به نفس شخصی

۷/ بهبود عملکرد مدیریتی

۸/ احساس تعامل، ارزش و حمایت بیشتر

۹/احساس آمادگی بیشتر برای تغییر نقش یا تغییر سازمانی

۱۰/ صلاحیت ناخودآگاه

مزایای کوچینگ سازمانی

یک مکالمه‌ی کوچینگ، کیفیت متفاوتی با مکالمات روزمره‌ی اجتماعی یا کاری دارد. و با تکیه بر نقطه تمایز خود که افزایش کیفیت گوش کردن است؛ فضایی که فراهم می‌کند، متفاوت و موثر است. این کیفیت فضای ارتباطی، در کوچینگ سازمانی می‌تواند به مدیران کمک کند تا شرایط کارکنان خود را بهتر درک کرده و در مورد اقدامات درون و برون‌سازمانی، انتخاب‌های واضح‌تری انجام دهند.

سازمان، همانند یک سیستم بوده و از اجزای مختلفی تشکیل شده است. کوچ سازمان به ساده‌سازی سیستم کسب و کار و فرآیندهای مختلف از قبیل فروش، کمک می‌کند. کوچینگ سازمانی، راهنمایی و ابزار‌هایی را در سطح مدیریت سازمان به افراد ارائه می‌دهد، با این هدف که بتواند تحولی مثبت و سیستماتیک را درون سازمان‌ها ایجاد نماید. بنابراین برای کمک به سازمان‌ها در راه دستیابی به اهداف استراتژیک، ایجاد صلاحیت مدیریتی و ایجاد تغییر در فرهنگ توسعه و تحول آن‌ها، وجود کوچینگ سازمانی، امری ضروری می‌نماید.

ارزش‌های بنیادین کوچینگ سازمانیارزش‌های بنیادین کوچینگ سازمانی

فرآیندهای اجرایی مبتنی بر ساختار، ارزش‌ها و اصولی دارند که در صورت شفاف‌سازی برای طرفین فرآیند، اثرگذارتر خواهند بود. این ارزش‌ها با مهارت‌های یک کوچ کارآزموده، تبلور بیشتری خواهند داشت. ارزش‌های کوچینگ سازمانی در چند سرفصل تقسیم‌بندی می‌شوند:

۱/ ارتقاء توانمندی مشارکت و تیم‌سازی

۲/ درک و شناخت مجزای هر فرد در متن بخش و سازمان

۳/ شناسایی و تقویت نقاط قوت افراد و بخش‌ها

۴/ آموزش، حمایت و همراهی مدیران ارشد و میانی توسط کوچ

۵/ تدوین راهنمای نقشه‌ی راه برای شروع توسعه و تحول سازمان به سمت رها شدن از وضعیت موجود و رها شدن در وضعیت مطلوب

فرهنگ کوچینگ در سازمان

هر فرآیند عملیاتی اعم از فرآیند کوچینگ سازمانی، برای به رسمیت شناخته شدن و اثرگذاری، نیاز به فرهنگ فرآیند دارد. زمانی که افراد زیادی در سراسر سازمان بیشتر از رویکرد کوچینگ استفاده می‌کنند، تأثیر گسترده‌تری بر خدمات و فرهنگ سازمانی خواهد داشت. فرهنگی که در آن افراد، بهتر و بیشتر گوش می‌دهند؛ از خود مشارکت و دلسوزی حقیقی نشان می‌دهند؛ از دیدگاه‌های باقی افراد سازمان و امکانات جدید بهره‌ی بیشتری می‌برند.

سازمان‌هایی که مایل هستند مزایای کوچینگ را به حداکثر برسانند، باید بر افزایش دامنه و در دسترس بودن آن تمرکز کنند. تا فرهنگ کوچینگ را در سراسر نیروی کار خود ایجاد کنند. این بدان معنی است که کوچینگ باید در رأس سازمان پشتیبانی شود، اما فقط به مدیران ارشد و سازمان‌ها محدود نمی‌شود. بلکه سازمان‌ها باید منابع خود را برای توسعه‌ی توانایی‌های داخلی خود اختصاص دهند.

این مطلب نیز برای شما مفید خواهد بود: اجایل کوچ کیست؟

مهارت‌ها و ابزارهای کوچینگ

برای رویکرد کوچینگ، شامل مهارت‌هایی است که نیاز به تمرین و ممارست برای رسیدن به بهبود مستمر دارند. کوچ باید از یک پکیج مهارتی مربیگری استفاده نماید که مهم‌ترین آن‌ها را ادامه می‌خوانید:

۱/ خلق ارتباط و حضور حمایتگرانه و همراهانه با توجه کامل در ارتباط با شخص مقابل که در یک مکالمه‌ی کوچینگ شرکت می‌کند؛ منظور از ارتباط، ایجاد فضای امن بر پایه‌ی اعتمادسازی بین فردی است.

۲/ گوش کردن فعال و توجه عمیق به گفته‌های طرف مقابل با آنالیز دقیق لحن و زبان بدن طرف مقابل.

۳/ جمع‌بندی یا نقل قول صحبت‌های شخص دیگر به عنوان راهی برای کمک به دیگران، برای ایجاد تأمل در گفته‌ی آن‌ها به جای توصیه و قضاوت.

۴/ استفاده از سوال‌های های باز که شخص دیگر را ترغیب می‌کند بیشتر بگوید، تأمل کند و بیشتر در مورد وضعیت خود درک کند.

۵/ آمادگی برای دادن بازخورد صادقانه، واضح و مشخص، ضمن اطمینان از اینکه ارتباط خلق شده، مثبت و باز می‌ماند.

۶/ شنیدن ناگفته‌های طرف مقابل از میان گفته‌ها برای نشان دادن خود حقیقی او به خود واقعی‌اش.

چگونگی اجرای فرایند کوچینگ سازمانیچگونگی اجرای فرآیند کوچینگ

فرایند کوچینگ، یک عملیات هدفمند است که به فرد مراجعه‌کننده کمک می‌کند تا با کمک کوچ یا مربی خود، استعداد‌ها و توانایی‌های خود را بشناسد و با ایجاد انگیزه از جانب کوچ در راه رسیدن به اهداف خود گام‌های مهمی بردارد.
فرآیند کوچینگ، با ایجاد انگیزه‌ی بالا در افراد باعث می‌شود تا با روحیه‌ی مثبت در فرصت به وجود آمده، همراه با بهترین راه حل بتوانند انتخاب مناسبی برای رسیدن به هدف خود داشته باشند و شاهد موفقیت و پیشرفت کسب و کار، حرفه و یا شغل خود باشند.

 در واقع کوچینگ مانند یک سفر پر پیچ و خم است که فرد با راهنمایی‌های کوچ می‌تواند سریع‌تر و راحت‌تر به مقصد برسد. اهدافی که فرد مراجع، طی این فرآیند باید برای خود مشخص کند دارای ویژگی‌هایی از جمله:

۱/ صریح و مشخص (Specific)
۲/ قابل سنجش (Measurable)
۳/ دست یافتنی (Achievable)
۴/ واقع‌گرایانه (Realistic)
۵/ دارای چارچوب زمانی مشخص (Timely)

پس از شفافیت نوع چالش مراجع،  کوچ طی فرآیند کوچینگ به او کمک می‌کند تا با واقعیت‌ها و مهارت‌های درونش مواجه شود و موقعیت کنونی خود را به شکلی صریح و واقع‌گرایانه توصیف کند. در مرحله‌ی بعد، مراجع به بررسی گزینه‌هایی می‌پردازد که او را در راه رسیدن به هدف کمک می‌کند و در نهایت، لیستی از اقداماتی تهیه می‌کند که می‌تواند با کمک آن‌ها به هدفش برسد.
فرآیند کوچینگ، آمیزه‌ای از چالش و حمایت است. زیرا کوچینگ، صرفاً نه یک روش درمانی، نه آموزش، نه مشاوره و نه منتورینگ است. در واقع فرآیند کوچینگ، یک رابطه‌ی مشارکتی بین کوچ و فرد مراجعه‌کننده است که با طرح مسائل از جانب فرد شروع می‌شود. در ادامه، کوچ یا مربی حرفه‌ای با طرح سوالات قدرتمند و جمع‌آوری اطلاعات از پاسخ‌ها، پای در فرآیندی می‌گذرد که انتهایش، رسیدن فرد به راهکار از درون خود است.

دستاوردهای کوچینگ سازمانی

توسعه‌ی فردی و سازمانی با همکاری افراد، افزایش اعتماد به نفس، خودباوری، خودشناسی و افزایش سطح درک و آگاهی از مهم‌ترین دستاورد‌های فرآیند کوچینگ به شمار ‌می‌روند. از مهم‌ترین دستاوردهای کوچینگ سازمانی نیز صلاحیت‌پروری در سطح مدیران و کارشناسان ارشد و میانی سازمان‌ها را می‌توان نام برد. در این مقاله سعی کردیم صفر تا صد کوچینگ سازمانی را با دسته‌بندی‌های مناسب و مشخص، ارائه دهیم. امید که مفید واقع شود.